GENEL KÜLTÜR

İlk Türk Matbaası

İlk Türk matbaası Osmanlı Devleti döneminde 1719 yılında Macar asıllı Osmanlı müteferrika, İbrahim Mütefferika tarafından açılmıştır. Müteferrika, Osmanlı Devleti’nde devlet büyüklerine hizmet eden kişilere verilen unvandır.

1674 Macar doğumlu Müteferrika, Türkler tarafından esir olarak alınmış ve İstanbul’a getirilmiştir. İstanbul’da yaşantısında Müslüman olan Mütefferika, birçok dil bilmesinden dolayı yabancı devletler ile iletişim kuran heyetlerin arasındada görev aldı. Müteferrika, Macaristan’da öğrenim hayatı boyunca hak ve basım işlerini iyice kavradığından matbaa kurmak istedi ve 1719 senesinde matbaayı kurdu. Bu kurduğu matbaada ki ilk basımı Marmara Denizi haritasıdır.

Yirmisekiz Mehmed Çelebi, 1720 yılında Paris’e elçi olarak gönderildiğinde yanında oğlu Mehmet Said Efendi‘yi de getirmişti. Mehmet Said Efendi burada gördüğü birçok yeniliği Osmanlı Devleti’ne taşımak istemiştir. Paris’te bir matbaayı ziyaret etmiş ve İstanbul’a dönünce bu konu üzerinde atılımda bulunmaya karar vermişti.

İbrahim Müteferrika, Mehmet Said Efendi ile tanıştıktan sonra birlikte matbaa kurmaya karar verdiler. Zamanın sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa, matbaa kurma fikrini kabul görmüştür ancak ”dini olmayan eserlerin basımına” izin verilmiştir. İslam Halifesi III. Ahmet’in onayı ve Şeyhülislam Abdullah Efendi’den bu konuda onay almışlar ve 16 Aralık 1727 tarihinde Darü’t-Tıbââti’l Amire adında ilk Türk matbaasını kurdular. Matbaanın ihtiyaçları gereği makinalar yurtdışından getirildi. Kağıt ihtiyacının karşılanması için Yalova’da kağıt üretimi için Kağıthane-i Yalakabad kuruldu.

Müteferrika, 1729 yılında ilk kitabı Vankulu Lügatı‘nı bastı. Bu kitap 2 cilt halindedir. Ömrü boyunca toplam 17 eser basmıştır.

Osmanlı’da matbaanın olması ne yazık ki pek faydasını gösterememiştir. Avrupa’da 35.000 çeşit kitap basılırken, Osmanlı döneminde 65 senelik bir matbaa döneminde sadece 50 çeşit kitap basılmıştır.

Temsili matbaa makinesi

Temsili matbaa makinesi

POPÜLER HABERLER

To Top
css.php